چرا شالدون پرمیکت مهم است؟

در درمان بیماران با نارسایی کلیه، دسترسی سریع و مطمئن به جریان خون برای انجام همودیالیز غالباً تصمیم‌ساز است. شالدون/پرمیکت این امکان را فراهم می‌کند که بدون انتظار برای آماده شدن فیستول AV یا انجام جراحی پیچیده، دیالیز مؤثر انجام شود—به‌ویژه در موارد اورژانسی، ICU و بیماران با دسترسی وریدی نامناسب.

شالدون و پرمیکت — تفاوت‌ها

هرچند این اصطلاحات در بازار به‌صورت نزدیک به هم استفاده می‌شوند، از نظر بالینی تفاوت وجود دارد:

• شالدون (موقت): مناسب کوتاه‌مدت، بدون تونل زیرپوستی، معمولاً از پلی‌اورتان.
• پرمیکت / تونل‌دار (طولانی‌تر): دارای کاف Dacron و تونل زیرپوستی، از سیلیکون نرم ساخته شده و برای استفاده میان‌مدت تا بلندمدت مناسب است.

ساختار و اجزای اصلی

کاتترهای دیالیز معمولاً دارای دو لومن (arterial & venous)، نوک طراحی‌شده برای حداقل آسیب و مواد زیست‌سازگار (پلی‌اورتان یا سیلیکون) هستند. مدل‌های تونل‌دار دارای کاف برای کاهش عفونت و تثبیت هستند.

کاربردهاشالدون پرمیکت دیالیز

• همودیالیز فوری در نارسایی حاد کلیه (AKI)
• پوشش تا آماده‌شدن فیستول AV در CKD
• بیماران ICU و دیالیز اورژانسی
• مسمومیت‌هایی که نیاز به دیالیز فوری دارند
• بیمارانی با رگ‌های نامناسب برای فیستول

محل‌های کارگذاری شالدون پرمیکت دیالیز

انتخاب محل با توجه به شرایط بالینی و تجربهٔ پزشک انجام می‌شود:

• ژوگولار داخلی (IJ): بهترین گزینه کلی
• فمورال: مناسب موارد اورژانسی کوتاه‌مدت
• ساب‌کلاوین: کمتر توصیه می‌شود به‌دلیل ریسک طولانی‌مدت

روش کارگذاری شالدون پرمیکت دیالیز

1. آمادگی و استریل محیط و بیمار
2. سونوگرافی جهت تعیین مسیر ورید
3. بی‌حسی موضعی و ورود نیدل
4. عبور وایر و گشادسازی مسیر
5. ورود کاتتر یا تونل‌سازی و قرار دادن کاف
6. ثابت‌سازی، بخیه و پانسمان استریل
7. تست جریان پیش از اولین دیالیز

مراقبت‌های بعد از کارگذاری شالدون یا پرمیکت دیالیز (راهنمای کامل بیمار و پرسنل)

بعد از کارگذاری کاتتر دیالیز—چه شالدون موقت باشد و چه پرمیکت تونل‌دار—رعایت مراقبت‌های صحیح نقش بسیار مهمی در جلوگیری از عفونت، افزایش طول عمر کاتتر و عملکرد صحیح آن دارد.
این مراقبت‌ها هم توسط پزشک و پرستار انجام می‌شود و هم بیمار باید آنها را در خانه رعایت کند.

در ادامه تمام نکات مراقبتی را به‌صورت کامل و دسته‌بندی‌شده توضیح می‌دهم:

۱. مراقبت‌های روزهای اول (۲۴–۷۲ ساعت اول)

✔ استراحت نسبی

در ساعات اول پس از کارگذاری، بیمار باید از حرکات شدید، خم‌شدن و کشیدگی محل کاتتر خودداری کند تا:

• بخیه‌ها باز نشوند
• مسیر ورود کاتتر تحریک نشود
• خونریزی رخ ندهد

✔ بررسی محل ورود کاتتر

پرسنل باید مرتب محل کاتتر را بررسی کنند تا علائم زیر وجود نداشته باشد:

• خونریزی
• ترشح
• هماتوم (تجمع خون زیر پوست)
• قرمزی شدید

✔ کنترل علائم حیاتی

چند ساعت پس از کارگذاری، فشار خون و دمای بدن کنترل می‌شود تا واکنش نامطلوب وجود نداشته باشد.

۲. مراقبت‌های پانسمان

✔ تعویض پانسمان هر ۲–۳ روز

پانسمان باید کاملاً استریل باشد.
پانسمان‌های ضدآب و شفاف (Transparent Dressing) بهترین انتخاب هستند.

✔ جلوگیری از خیس شدن پانسمان

هنگام حمام:

• محل کاتتر باید با روکش ضدآب کاملاً پوشانده شود
• از پاشش مستقیم آب روی کاتتر جلوگیری شود

✔ خشک بودن محل ورود کاتتر

رطوبت خطر عفونت را به‌شدت افزایش می‌دهد.

۳. مراقبت‌های مرتبط با دیالیز

✔ شست‌وشوی لومن‌ها قبل و بعد از هر جلسه دیالیز

با سالین یا هپارین، بسته به دستور پزشک.

✔ استفاده از Heparin Lock

برای جلوگیری از تشکیل لخته در لومن‌ها.

✔ ارزیابی جریان خون

اگر جریان خون کمتر از حد معمول شود، باید علت بررسی شود:

• پیچ خوردگی
• لخته
• جابه‌جایی
• انسداد لومن

۴. مراقبت‌های خانگی برای بیمار

✔ عدم دستکاری کاتتر

بیمار نباید:

• کاتتر را بکشد
• با آن بازی کند
• پانسمان را خودسرانه باز کند
• انتهای لومن‌ها را لمس کند

✔ توجه به نشانه‌های عفونت

اگر این علائم دیده شدند، باید همان روز به پزشک مراجعه شود:

• تب و لرز
• قرمزی و تورم در محل
• درد شدید
• ترشح بدبو

✔ پرهیز از حرکات شدید و کششی

• به‌ویژه در مدل پرمیکت تونل‌دار
  چون ممکن است کاف از پوست جدا شود یا مسیر تونل آسیب ببیند.

✔ ممنوعیت شنا و سونا

به دلیل احتمال ورود باکتری.

۵. مراقبت‌های تخصصی پرستاری در هر جلسه دیالیز

✔ ضدعفونی سه‌مرحله‌ای

با کلرهگزیدین یا پوویدون آیوداین، روی:

• محل ورود
• اتصالات
• لومن‌ها

✔ ارزیابی فشار خون و علائم عمومی

زیرا عفونت کاتتر می‌تواند باعث افت فشار شود.

✔ استفاده صحیح از اتصالات (Adapter)

برای جلوگیری از نشت یا ورود هوا.

۶. نکات مهم در مراقبت از پرمیکت تونل‌دار

چون پرمیکت دارای کاف Dacron است، مراقبت آن کمی متفاوت‌تر است.

✔ کاف نباید دیده یا لمس شود

اگر کاف از پوست بیرون بزند = نشانه جابه‌جایی → نیاز به بررسی فوری.

✔ بعد از ۲–۳ هفته، کاف محکم چسبیده و عفونت کمتر می‌شود

اما همچنان پانسمان باید استریل بماند.

✔ لمس نکردن محل تونل

حتی اگر خارش داشته باشد، نباید به آن دست زد.

۷. مراقبت‌های بلندمدت
✔ بررسی دوره‌ای با سونوگرافی (در صورت نیاز)

برای بررسی:

• وضعیت نوک کاتتر
• جریان خون
• احتمال تنگی ورید

✔ جلوگیری از فشار روی محل کاتتر هنگام خواب

مثل:

• خوابیدن روی کاتتر
• گذاشتن دست روی آن
• فشار لباس‌های تنگ

✔ اطلاع‌رسانی به پزشک قبل از هر عمل جراحی

وجود کاتتر ممکن است نیاز به اقدامات خاص داشته باشد.

۸. نکاتی برای افزایش طول عمر کاتتر
✔ استفاده از پانسمان‌های شفاف باکیفیت

که هم ضدآب هستند و هم وضعیت پوست را نشان می‌دهند.

✔ ثابت نگه‌داشتن کاتتر با مهار مناسب (Fixation)

برای جلوگیری از کشش هنگام حرکت.

✔ بهداشت دست‌ها

پرسنل و بیمار باید همیشه قبل از لمس پانسمان دست‌ها را شستشو یا ضدعفونی کنند.

✔ استفاده از هپارین و سالین طبق پروتکل

عدم استفاده درست باعث انسداد لومن‌ها می‌شود.

۹. موارد اورژانسی که نیاز به مراجعه فوری دارند

بیمار باید فوراً به مرکز دیالیز یا بیمارستان مراجعه کند اگر:

تب بالای ۳۸ درجه داشته باشد

ترشح چرکی یا خونریزی مداوم مشاهده شود

لومن‌ها شل یا کنده شده باشند

کاتتر کشیده شده یا جابه‌جایی مشهود باشد

دیالیز به‌خاطر کاهش جریان انجام نشود

جمع‌بندی حرفه‌ای شالدون پرمیکت دیالیز

مراقبت صحیح از شالدون و پرمیکت شامل پانسمان استریل منظم، جلوگیری از خیس شدن، شست‌وشوی لومن‌ها، پیشگیری از کشش و بررسی منظم علائم عفونت است. رعایت این نکات باعث افزایش طول عمر کاتتر و کاهش عوارضی مانند عفونت و انسداد می‌شود.

عوارض بالقوه و کاهش آن‌ها

• عفونت: مهم‌ترین خطر؛ با پانسمان استریل و کاف تونل‌دار کاهش می‌یابد.
• انسداد لومن: پیشگیری با flush و heparin lock.
• آمبولی هوا، خونریزی، هماتوم: مدیریت توسط تیم پزشکی.

نکات فنی و مشخصات رایج

کاتتر شالدون کوتاه مدت همودیالیز

شالدون رمیکت دیالیز — نمونه محصول

نوع: کاتتر دو لومن (موقت / تونل‌دار) — مواد: پلی‌اورتان / سیلیکون پزشکی — طول‌های متنوع متناسب با محل کارگذاری.

مشاهده جزئیات و سفارش

چه زمانی کاتتر شالدون یا پرمیکت باید تعویض یا خارج شود؟

کاتتر دیالیز یک وسیله دائمی نیست و بسته به نوع آن (شالدون موقت یا پرمیکت تونل‌دار) باید در زمان مشخص تعویض یا خارج شود. عدم تعویض به‌موقع می‌تواند خطراتی مثل عفونت، لخته شدن، آسیب وریدی و کاهش کیفیت دیالیز را ایجاد کند.
در ادامه تمام شرایطی که نیاز به تعویض یا خارج‌کردن کاتتر دارد را توضیح می‌دهم:

۱. عفونت محل کاتتر یا عفونت سیستمیک (Catheter Related Infection)

این مهم‌ترین دلیل تعویض فوری کاتتر است.

علائم هشدار:

• قرمزی و التهاب در محل ورود کاتتر
• ترشحات بدبو یا چرکی
• تب و لرز
• درد شدید محل کاتتر
• افت فشار خون (نشانه سپسیس)

در این موارد:

شالدون باید سریع خارج شود

• پرمیکت معمولاً پس از درمان آنتی‌بیوتیکی تعویض می‌شود
• عفونت کاتتر می‌تواند باعث سپسیس شود، بنابراین یکی از اورژانس‌های دیالیز است.

۲. کاهش جریان خون و ناکافی شدن افزایش سرعت پمپ دیالیز

وقتی جریان خون کمتر از ۲۵۰ ml/min شود، کیفیت دیالیز پایین می‌آید.

علت‌ها:

• گرفتگی لومن
• لخته خون
• پیچ خوردگی مسیر
• جابه‌جایی نوک کاتتر

در این مواقع:

• ابتدا لومن با هپارین شست‌وشو می‌شود
• اگر مشکل حل نشود، تعویض کاتتر ضروری است

۳. انسداد کامل لومن‌ها

اگر یکی یا هر دو لومن در اثر:

• لخته
• فیبرین شیت
• رسوب خون
  مسدود شود و با شستشو باز نگردد، کاتتر باید تعویض شود.

۴. جابه‌جایی یا خروج ناخواسته کاتتر (Dislodgement)

گاهی به دلیل کشش، ضربه یا حرکت زیاد، نوک کاتتر از موقعیت استاندارد خودش خارج می‌شود.

علائم:

• درد هنگام دیالیز
• آلارم‌های مکرر دستگاه
• کاهش جریان
• مشاهده جابه‌جایی زیر پانسمان

در این حالت معمولاً کاتتر تعویض می‌شود، چون برگشت‌دادن آن به‌جای قبلی ایمن نیست.

۵. آسیب فیزیکی کاتتر

اگر:

• بدنه کاتتر ترک بخورد
• لومن پاره شود
• اتصالات شل شود

این موارد خطر نشت خون و هوا را دارد و باید سریع کاتتر تعویض شود.

۶. پایان دوره‌ی استفاده از کاتتر شالدون (Temporary Catheter)

شالدون برای استفاده کوتاه‌مدت ساخته شده و معمولاً ۲ تا ۳ هفته بیشتر توصیه نمی‌شود.
اگر بیمار نیاز به دیالیز طولانی‌تر داشته باشد، باید با پرمیکت یا فیستول جایگزین شود.

۷. آماده شدن فیستول شریانی‌وریدی (AV Fistula Mature)

اگر بیمار فیستول زده و فیستول آماده استفاده شده باشد:

دیگر نیازی به کاتتر نیست

کاتتر باید به‌طور کامل خارج شود

این بهترین زمان خروج کاتتر است.

۸. مشکلات وریدی و ایجاد تنگی یا ترومبوز

اگر کاتتر موجب:

• تنگ شدن ورید
• ترومبوز (لخته در رگ)
• انسداد رگ در اثر فشار مداوم

شود، باید فوراً برداشته یا در محل دیگر کار گذاشته شود.

۹. واکنش‌های آلرژیک شدید یا عدم تحمل بیمار

بسیار نادر است، اما اگر بیمار نسبت به مواد کاتتر واکنش نشان دهد، باید کاتتر تعویض شود.

۱۰. برنامه درمانی بیمار تغییر کند

گاهی بیمار:

• از دیالیز خارج می‌شود (بهبود کلیه)
• پیوند کلیه دریافت می‌کند
• در این صورت کاتتر باید کامل خارج شود.
• خلاصه حرفه‌ای برای استفاده در سایت

کاتتر شالدون یا پرمیکت باید در مواردی مانند عفونت، کاهش جریان خون، انسداد لومن، جابه‌جایی، آسیب فیزیکی، پایان دوره استفاده از شالدون، آماده شدن فیستول و مشکلات وریدی تعویض یا خارج شود. تعویض به‌موقع کاتتر، نقش بسیار مهمی در جلوگیری از عفونت و انجام دیالیز باکیفیت دارد.

نکات خرید و سفارش — تهیه از کیوان مد

برای خرید شالدون یا پرمیکت دیالیز، توصیه می‌کنیم به نکات زیر توجه کنید:

• خرید از تولیدکنندگان یا توزیع‌کنندگان معتبر با گواهی‌های پزشکی و استاندارد
• انتخاب طول و سایز متناسب با برنامه کارگذاری (پزشک تعیین می‌کند)
• اطمینان از وجود کاف در مدل‌های تونل‌دار در صورت نیاز به استفاده طولانی‌مدت
• درخواست ست کامل کارگذاری (ديلاتور، کانکتورها) در صورت نیاز مرکز

پرسش‌های متداول (FAQ)

آیا می‌توان کاتتر را در خانه هم تعویض کرد؟

خیر. تعویض یا خارج‌سازی کاتتر باید توسط تیم پزشکی و در شرایط استریل انجام شود.

پرمیکت را می‌توان برای ماه‌ها استفاده کرد؟

بله؛ در صورت مراقبت مناسب و پایش منظم، مدل‌های تونل‌دار می‌توانند ماه‌ها مورداستفاده قرار بگیرند. اما نیاز به بررسی‌های دوره‌ای و پانسمان استریل وجود دارد.

برای جلوگیری از انسداد چه کنیم؟

فلش مرتب لومن‌ها با سالین و استفاده از heparin lock طبق پروتکل مرکز دیالیز از شایع‌ترین روش‌های پیشگیری است.

برند های این محصول

• کوودین
• بارد
• ارو
• جولاین
• مریت مدیکال