مجله سلامتی
درن جکسون:کاربردها، نحوه عملکرد و مراقبتهای پس از جراحی
درن جکسون چی هست و هدفش چیه؟
درن جکسون (JP drain) یک سیستم بسته با مکش منفی است: لولهای داخل محل عمل قرار میگیرد و از طریق یک بالنِ فشردهشونده (bulb) مایعات داخل زخم (خون، سرم، ترشحات) را بهصورت کنترلشده جمع میکند تا از تجمع مایع، سروما، هماتوم یا عفونت جلوگیری شود.
درن جکسون در چه جراحیهایی بهکار میرود؟ (اندیکاسیونها)
متداولترین کاربردها: ماستکتومی و بازسازی پستان، جراحیهای شکم (مثلاً پس از لاپاروتومی یا ترمیم فتق)، جراحیهای ارتوپدی بزرگ، پلاستیک/ترمیمی، و هر جراحی که احتمال تجمع مایع در فضای «dead space» وجود دارد. انتخاب نوع و تعداد درن بسته به نوع عمل و نظر جراح است.
اجزاء و نحوهٔ عملکرد درن جکسون
- لولهٔ انعطافپذیر (داخل بافت) با سوراخهای ریز برای ورود مایع.
- لولهٔ خارجی که از پوست خارج شده و به بالن/مخزن متصل است.
- بالن/بولب (grenade-shaped یا flattened) که با فشردن و بستن پاکت، خلا (ساکشن ملایم) ایجاد میکند و مایع را به داخل مخزن میکِشد.
روش کار: بولب را فشار میدهند، سپس درپوش را میبندند — هنگام رها کردن، بولب تمایل به بازگشت دارد و خلا نسبتاً ثابتی ایجاد میشود که مایع را میکِشد. این سیستم بسته است و در مقایسه با درنهای باز، ریسک آلودگی خارجی کمتر است.
قرار دادن، فیکس کردن و پوشش درن جکسون (در اتاق عمل و بلافاصله بعد از جراحی)
انتهای لوله داخل ناحیهٔ موردنیاز قرار میگیرد؛ خروجی از پوست با بخیه یا استاپل فیکس میشود.
دور محل خروجی معمولاً با پانسمان استریل پوشانده میشود.
بولب در کنار بیمار ثابت میشود (مثلاً با گیره یا کمربند تخت) تا کشیدگی یا کشیده شدن لوله به پوست ایجاد نشود.
مراقبت روزانه — مرحلهبهمرحله برای بیمار / مراقب
قبل از شروع — وسایل مورد نیاز
- دستتان را با آب و صابون بشویید یا از محلول ضدعفونیکننده الکلی استفاده کنید.
- دستکش یکبار مصرف (در صورت امکان)
- گاز استریل، گاز نمناک با سالین یا پنبهٔ الکلی برای تمیز کردن محل خروجی
- ظرف اندازهگیری (معمولاً فنجان یا سرنگ مدرج) یا دفترچهٔ ثبت خروجی (برای نوشتن میلیلیتر)
- نوار چسب/پانسمان و موچین تمیز
- سطل زباله یا توالت برای خالی کردن محتویات
نکتهٔ کلیدی قبل از هر کاری
هر بار که با درن کار میکنید ابتدا دستانتان را کاملاً بشویید. بسیاری از مراکز توصیه میکنند بولب را حداقل دو بار در روز خالی کنید (صبح و شب) یا هر وقت که بولب نیمهپر شد. این کار را حتی زمانی که به بیمارستان برگشتید هم یادداشت کنید و گزارش دهید.
الف) چک کردن روزانه — چه چیزهایی را ببینیم
- موقعیت و فیکس بودن لوله و بولب — مطمئن شوید بولب خوب به لباس یا کمربند ثابت شده و لوله کشیده یا تا نشده باشد.
- مقدار و رنگ ترشحات در بولب — رنگهای معمول: خونآلود/صورتی (اوایل)، سپس زرد روشن/شفاف به مرور. هر تغییر ناگهانی (چرکی، بدبو یا خونریزی زیاد) را گزارش کنید.
- محل خروجی روی پوست — هر روز ببینید آیا قرمزی، ورم، ترشح غیرطبیعی یا درد بیشتر وجود دارد یا نه.
ب) نحوهٔ خالی کردن بولب درن جکسون
(انجام این کار روی یک سطح تمیز؛ معمولاً صبح و شب یا هر وقت نیمهپر شد)
- دستانتان را بشویید و دستکش بپوشید.
- بولب را از لباس یا کمربند باز کنید و آن را بهصورت عمودی نگه دارید.
- یک ظرف مدرج یا توالت را آماده کنید.
- درپوش بولب را باز کنید (معمولاً یک درپوش پلاستیکی کوچک). محتویات را با احتیاط خالی کنید و حجم را بر حسب mL در ظرف یا مستقیم اندازه بگیرید.
- با یک گاز تمیز داخل بولب را پاک کنید (در صورت توصیهٔ دستورالعمل محل). درپوش را محکم ببندید.
- بولب را کاملاً فشار دهید (فشرده کنید) تا هوا از آن خارج شود، سپس در حالی که فشرده است درپوش را بسته نگه دارید — وقتی رها کنید خلا (مکش) برقرار میشود. حتماً بعد از بستن مطمئن شوید که کشش برقرار مانده است (بولب پس از فشردن حالت خلأ نگه دارد).
- مقدار خارج شده را در دفتر ثبت کن: تاریخ، ساعت، حجم (mL) و رنگ (مثلاً «صورتی روشن»). اگر چند درن دارید، برای هرکدام جداگانه ثبت کن.
پ) تکنیک «استریپ» (Milking) لوله — وقتی لخته یا انسداد مشکوک است
- این کار با ملایمت انجام شود و اگر بیمار درد شدید دارد یا دستورالعمل تیم پزشکی خلاف آن است، انجام ندهید.
- یک دست را نزدیک محل ورود لوله به پوست ثابت نگه دارید (تا کشش روی پوست نیاید).
- دست دیگر را در بالای لوله قرار دهید و با فشار یکنواخت و ملایم از بالاترین قسمت (نزدیک پوست) تا بولب لوله را «مالش» دهید تا هر لخته یا رسوب به سمت بولب برود. این کار را چند بار تکرار کنید.
- سپس بولب را چک و در صورت نیاز خالی کنید. اگر لوله باز نشد یا درد/قرمزی افزایش یافت، با تیم درمان تماس بگیرید.
ت) تعویض پانسمان و تمیز کردن محل خروجی
- قبل از باز کردن پانسمان دستانتان را بشویید. دستکش بپوشید.
- پانسمان قبلی را آرام بردارید (اگر به پوست چسبیده بود با سالین مرطوب کنید). محل را بررسی کنید.
- با گاز آغشته به سالین یا پنبهٔ مرطوب دور لوله را از مرکز به بیرون پاک کنید (حلقهوار نباشد). محل را خشک کنید با گاز.
- پانسمان تازه و تمیز بگذارید و لوله را با نوار یا گیره به لباس ثابت کنید (تا کشش روی پوست نیاید).
ث) حمام و استحمام
اکثر مراکز اجازهٔ دوش گرفتن با احتیاط میدهند (پانسمان باید خشک و صحیح بسته باشد). از غوطهور کردن محل در وان/استخر/دریا خودداری کنید مگر پزشک اجازه دهد. بعد از دوش، محل را خشک کنید و پانسمان را تعویض کنید اگر خیس شده بود.
ج) ثبت و فِرِکونسی
ثبت روزانه کمک میکند تیم درمان زمان برداشتن درن را ارزیابی کند. رکورد ساده:
تاریخ | ساعت | حجم (mL) | رنگ | یادداشت
مثال: 2025-12-06 | 09:00 | 45 mL | صورتی روشن | بدون تب
بیشتر مراکز از شما میخواهند این رکورد را در مراجعهٔ بعدی نشان دهید.
هشدارها — چه زمانی فوراً تماس بگیریم یا مراجعه کنیم
- تماس فوری با پزشک/مرکز درمانی اگر:
- تب بالای 38.3°C یا لرز.
- ترشح چرکی، بوی بد یا افزایش ناگهانیٔ قرمزی/تورم اطراف محل خروجی.
- خونریزی سریع یا افزایش چشمگیر مقدار خونآلود در بولب.
- بولب دیگر «مکش» ندارد یا لوله مسدود به نظر میرسد و با استریپ برطرف نشده.
- درن بهطور ناگهانی از پوست خارج شود یا درد شدید ایجاد شود.
نکات امنیتی و راحتی با درن جکسون
- بولب را با گیره یا سنجاق کوچک به لباس ثابت کنید تا با حرکت ناگهانی کشیده نشود.
- از کشیدن ناگهانی یا پیچخوردگی لوله جلوگیری کنید.
- در سفر همراه داشتن دفتر ثبت، دستکش، گاز، و ظرف اندازهگیری ضروری است.
چه زمانی معمولاً درن برداشته میشود؟
قاعدهٔ رایج: اگر خروجی کمتر از ۲۰–۳۰ mL در ۲۴ ساعت برای 1–2 روز متوالی باشد، اغلب جراح برداشتن درن را مدنظر قرار میدهد — اما تصمیم نهایی با جراح و براساس وضعیت بالینی است. (ملاکها بین مراکز متفاوت است).
ثبت خروجی درن جکسون — چه چیزی را یادداشت کنیم؟ (الگو + مثال)
- تاریخ / ساعت
- حجم (mL) هر بار خالی کردن
- رنگ/ظاهر: روشن/صورتی/خونآلود/کدر/چرکی
- بو: بدبو یا بدون بو
- نکته: در روزهای اول ممکن است خونآلود (serosanguineous) باشد و سپس به روشن/زرد کمرنگ تغییر کند.
نمونهٔ سریع ثبت (یک خط): 2025-12-06 09:00 — 45 mL — صورتی روشن — بوی طبیعی
(این دفتر را در مراجعات همراه داشته باش).
معیارهای معمول برای برداشتن درن (چه زمانی جراح آن را برمیدارد)
- معیارهای دقیق بین مراکز و جراحان متفاوت است، اما قواعد رایج:
- خروجی کمتر از ۲۰–۳۰ mL در ۲۴ ساعت برای 1–2 روز متوالی.
- رنگ ترشحات روشن و بدون خون تازه.
- وضعیت بالینی بیمار (عدمی نشانهٔ عفونت، بهبود زخم).
توجه: بعضی مواقع اگر مشکلی مثل نشتی یا خطر بالای عفونت وجود داشته باشد، جراح ممکن است زودتر یا دیرتر تصمیم بگیرد؛ همچنین مطالعات نشان میدهند که نگهداشتن طولانیمدت درن میتواند خطر عفونت را بالا ببرد، بنابراین تعادل بین خروجی و خطر عفونت باید توسط تیم جراحی ارزیابی شود.
عوارض بالقوه و هشدارها — چه چیزی جدی است و باید بلافاصله به پزشک گزارش شود؟
علایم نیازمند تماس فوری با مرکز درمانی:
- تب > 38.3°C (101°F) یا لرز.
- ترشح چرکی، بدبو یا افزایش ناگهانیٔ قرمزی/تورم اطراف محل خروجی.
- خونریزی شدید یا افزایش سریع حجم خونآلود در بولب.
- درد خیلی زیاد یا جدا شدن ناگهانی درن از پوست.
اگر بولب دیگر «مکش» ندارد (مثلاً بولب پس از فشردن دوباره پر میشود و مکش برقرار نمیشود) یا لوله مسدود شده بهنظر میرسد.
عوارض نادر: انسداد لوله، خروج ناگهانی، خونریزی، تحریک پوستی، عفونت محل درن و سروما/هماتوم در صورت ازکارافتادن درن. طولانیبودن مدت درن با افزایش ریسک عفونت همراه است؛ بنابراین پزشک معمولاً تلاش میکند آن را در زمان مناسبی بردارد.
نکات عملی و ریلکس برای زندگی روزمره با درن جکسون
-
- حمام و استحمام: بسیاری مراکز اجازهٔ دوش گرفتن را میدهند اگر پانسمان خشک و محکم بماند — از خیساندن محل خروجی در وان یا شنا خودداری کن. دستور جراح را دنبال کن.
- فعالیت و حرکت: راهرفتن سبک معمولاً مفید است؛ از کشیدگی شدید یا برداشتن وزنهٔ سنگین تا زمان برداشتن درن خودداری کن.
- لباس: لباس راحت با جیب یا بند برای ثابتکردن بولب راحت است.
- سفر: قابل حمل است؛ اگر سفر میکنی دفتر ثبت و وسایل تمیزکاری همراه داشته باش.
نکات درن جکسون برای تیم درمان (نکات پرستاری / جراح)
-
- آموزش بیمار/خانواده بهصورت مکتوب و عملی قبل از ترخیص.
- دستورالعمل شفاف برای دفعات خالی کردن و ثبت خروجی.
- پیگیری تلفنی/مراجعه بر اساس میزان خروجی و علائم.
- بررسی روزمرهٔ محل خروجی برای علائم عفونت.
- در نظر گرفتن معیارهای عملی برای برداشتن و اجتناب از نگهداشتن غیرضروری که ممکن است خطر عفونت را بالا ببرد.
پرسشهای متداول (FAQ) درمورد درن جکسون
س: آیا درد زیادی دارد؟
ج: معمولاً درد موضعی خفیف است و با مسکنهای معمولی کنترل میشود؛ نصب و برداشتن درن ممکن است کوتاهمدت ناراحتی ایجاد کند.س: آیا درن باعث عفونت میشود؟
ج: خودِ درن هدفش کاهش تجمع مایع و کاهش ریسک عفونت است، اما نگهداشتن طولانیمدت درن میتواند ریسک عفونت را افزایش دهد؛ بنابراین زمان مناسب برداشتن باید سنجیده شود.س: اگر لوله مسدود شود چه کنم؟
ج: معمولاً تکنیک «استریپ» یا فشار ملایم به لوله توصیه میشود؛ اگر مسدودی برطرف نشد یا درد/ترشحات غیرطبیعی وجود داشت، با تیم درمانی تماس بگیر.
درن جکسون در کیوان مد
در کیوانمِد انواع درن جکسون در سایزها و مدلهای مختلف بهصورت اورجینال و استریل موجود است و مراکز درمانی، کلینیکها و بیماران میتوانند با اطمینان جهت تهیه آن اقدام کنند. این مجموعه امکان استعلام سریع قیمت، موجودی و مشخصات فنی را فراهم کرده و تیم پشتیبانی نیز آماده ارائه راهنمایی تخصصی در انتخاب مناسبترین مدل براساس نوع جراحی و نیاز بیمار است. کیوانمد با عرضه تجهیزات استاندارد و قابل اعتماد، تجربه خریدی مطمئن و حرفهای را برای کاربران تضمین میکند.